สลิงลิฟต์หรือสายพานลิฟต์ขาด ลิฟต์จะตกทันทีจริงไหม? รู้จักระบบความปลอดภัยลิฟต์ที่ควรรู้ก่อนเลือกซื้อ

สลิงลิฟต์ขาด ลิฟต์จะตกลงมาทันทีจริงหรือไม่? เป็นคำถามที่หลายคนกังวลเมื่อต้องใช้งานลิฟต์โดยสาร ลิฟต์บ้าน หรือลิฟต์ในอาคารสูง โดยเฉพาะผู้ที่กำลังมองหา ลิฟต์บ้านราคาคุ้มค่า ลิฟต์โดยสารสำหรับอาคาร หรือบริษัทจำหน่ายและติดตั้งลิฟต์ที่ได้มาตรฐาน
ความจริงคือ ลิฟต์ที่ได้รับการออกแบบ ติดตั้ง และบำรุงรักษาอย่างเหมาะสม มีระบบความปลอดภัยหลายส่วนที่ช่วยลดความเสี่ยงจากการทำงานผิดปกติ อย่างไรก็ตาม ไม่ควรสรุปว่าสลิงหรือสายพานขาดแล้วลิฟต์จะหยุดได้ทุกกรณี เพราะการทำงานของอุปกรณ์นิรภัยขึ้นอยู่กับประเภทของลิฟต์ ระบบขับเคลื่อน และการออกแบบของแต่ละรุ่น
บทความนี้จะพาไปทำความเข้าใจว่า หากสลิงลิฟต์หรือสายพานลิฟต์เกิดความเสียหาย ระบบ Safety Gear ทำงานอย่างไร และผู้ใช้งานควรทำอย่างไรเมื่อเกิดเหตุฉุกเฉิน
สลิงลิฟต์หรือสายพานลิฟต์ขาด ลิฟต์จะร่วงลงมาทันทีจริงไหม?
คำตอบคือ ไม่จำเป็นต้องเป็นเช่นนั้นเสมอไป
หลายคนอาจเคยเห็นภาพในภาพยนตร์ที่ลิฟต์ตกลงมาอย่างรวดเร็วเมื่อสายเคเบิลขาด แต่ในลิฟต์โดยสารและลิฟต์บ้านที่ออกแบบตามข้อกำหนดด้านความปลอดภัย จะมีระบบและอุปกรณ์หลายส่วนที่ทำงานร่วมกันเพื่อลดความเสี่ยงจากความผิดปกติ
ตัวอย่างเช่น ลิฟต์ระบบสลิงบางประเภทมีอุปกรณ์ตรวจจับความเร็วเกินและชุดหยุดตู้ลิฟต์ฉุกเฉิน ซึ่งช่วยหยุดหรือชะลอการเคลื่อนที่ของตู้ลิฟต์เมื่อเกิดสภาวะตามที่ระบบกำหนด
อย่างไรก็ตาม ระบบความปลอดภัยของลิฟต์แต่ละประเภทไม่เหมือนกัน ลิฟต์ระบบสลิง ลิฟต์ระบบสายพาน และลิฟต์ระบบไฮดรอลิกอาจมีองค์ประกอบและกลไกการป้องกันที่แตกต่างกัน จึงควรพิจารณาข้อมูลจำเพาะของผู้ผลิตและรุ่นที่ติดตั้งจริง

Safety Gear คืออะไร? ระบบป้องกันลิฟต์ตกทำงานอย่างไร?
Safety Gear หรือชุดอุปกรณ์นิรภัยสำหรับหยุดตู้ลิฟต์ เป็นหนึ่งในอุปกรณ์ความปลอดภัยที่ใช้ในลิฟต์บางประเภท โดยออกแบบให้ทำงานร่วมกับระบบตรวจจับความเร็วเกิน หรือ Overspeed Governor ตามการออกแบบของลิฟต์รุ่นนั้น ๆ
ระบบดังกล่าวมีหน้าที่สำคัญดังนี้
1. Overspeed Governor ตรวจจับความเร็วเกิน
Overspeed Governor เป็นอุปกรณ์ที่ตรวจจับความเร็วของลิฟต์ เมื่อความเร็วเกินค่าที่กำหนด กลไกจะทำงานเพื่อกระตุ้นระบบนิรภัยตามการออกแบบของผู้ผลิต
2. Safety Gear ช่วยหยุดตู้ลิฟต์
เมื่อระบบนิรภัยถูกกระตุ้น Safety Gear จะทำงานจับกับรางนำทาง (Guide Rail) เพื่อช่วยชะลอและหยุดตู้ลิฟต์ตามเงื่อนไขการทำงานที่กำหนด
3. ระบบความปลอดภัยต้องทำงานร่วมกัน
นอกจาก Safety Gear แล้ว ลิฟต์ยังอาจมีระบบเบรกของเครื่องขับ ระบบควบคุมการทำงาน ระบบล็อกประตู และอุปกรณ์นิรภัยอื่น ๆ ตามประเภทและรุ่นของลิฟต์
อุปกรณ์แต่ละส่วนมีหน้าที่แตกต่างกัน และไม่ควรเข้าใจว่า Safety Gear สามารถป้องกันอุบัติเหตุได้ทุกกรณี หรือทำงานได้เหมือนกันในลิฟต์ทุกประเภท

ลิฟต์มีระบบความปลอดภัยอะไรบ้าง?
หากกำลังเลือกซื้อลิฟต์บ้าน ลิฟต์โดยสาร หรือลิฟต์สำหรับอาคารพาณิชย์ การพิจารณาระบบความปลอดภัยเป็นสิ่งสำคัญไม่แพ้ราคา ดีไซน์ และความสะดวกในการใช้งาน
ระบบและอุปกรณ์ที่ควรสอบถามจากผู้จำหน่ายลิฟต์ ได้แก่
Safety Gear: ชุดอุปกรณ์นิรภัยสำหรับหยุดตู้ลิฟต์ในสภาวะที่กำหนด สำหรับลิฟต์ที่ใช้ระบบดังกล่าว
Overspeed Governor: อุปกรณ์ตรวจจับความเร็วเกินและกระตุ้นกลไกนิรภัยตามการออกแบบ
ระบบเบรก: ช่วยควบคุมและหยุดการเคลื่อนที่ของลิฟต์ตามการทำงานของระบบขับเคลื่อน
Door Interlock: ระบบล็อกประตูชั้น เพื่อป้องกันการเปิดประตูชั้นในขณะที่ตู้ลิฟต์ไม่ได้อยู่ในตำแหน่งที่ปลอดภัยตามเงื่อนไขของระบบ
ระบบแจ้งเหตุฉุกเฉิน: ช่วยให้ผู้โดยสารติดต่อเจ้าหน้าที่เมื่อเกิดเหตุขัดข้องหรือติดอยู่ในลิฟต์
ระบบไฟฉุกเฉิน: ช่วยให้มีแสงสว่างภายในตู้ลิฟต์เมื่อเกิดไฟฟ้าดับ ตามการออกแบบของอุปกรณ์
ระบบช่วยเหลือเมื่อไฟฟ้าดับ: ลิฟต์บางรุ่นมีระบบสำรองไฟหรือระบบนำตู้ลิฟต์ไปยังชั้นที่กำหนด ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับรุ่นและอุปกรณ์ที่ติดตั้ง
รายการข้างต้นเป็นตัวอย่างของระบบที่อาจพบได้ในลิฟต์แต่ละประเภท ผู้ซื้อควรตรวจสอบรายละเอียดจากเอกสารทางเทคนิคของรุ่นที่เลือก ไม่ควรถือว่าลิฟต์ทุกรุ่นมีอุปกรณ์เหล่านี้ครบถ้วนเหมือนกัน

ถ้าติดอยู่ในลิฟต์ ต้องทำอย่างไร?
หากลิฟต์หยุดทำงานระหว่างชั้น หรือเกิดเหตุขัดข้องจนไม่สามารถออกจากลิฟต์ได้อย่างปลอดภัย ควรปฏิบัติดังนี้
ตั้งสติและอยู่ภายในตู้ลิฟต์ หลีกเลี่ยงการพยายามเปิดประตูหรือออกจากตู้ลิฟต์ด้วยตนเอง
กดปุ่มโทรฉุกเฉิน หรือใช้อุปกรณ์สื่อสารฉุกเฉินภายในลิฟต์เพื่อติดต่อเจ้าหน้าที่
แจ้งตำแหน่งและอาการผิดปกติ เช่น ลิฟต์หยุดระหว่างชั้น มีเสียงผิดปกติ หรือไฟฟ้าดับ เพื่อให้ทีมช่วยเหลือประเมินสถานการณ์
รอเจ้าหน้าที่หรือช่างลิฟต์ที่ผ่านการฝึกอบรม ให้ดำเนินการช่วยเหลือตามขั้นตอนความปลอดภัย
ห้ามงัดประตูหรือปีนออกจากลิฟต์เอง เพราะอาจเสี่ยงต่อการพลัดตกหรือได้รับอันตรายจากการเคลื่อนที่ของตู้ลิฟต์
หากกำลังเลือกซื้อหรือใช้งานลิฟต์ ควรสอบถามบริษัทติดตั้งลิฟต์เกี่ยวกับระบบโทรฉุกเฉิน ขั้นตอนการช่วยเหลือผู้โดยสาร และช่องทางติดต่อเมื่อเกิดลิฟต์ขัดข้องไว้ล่วงหน้า

วิธีดูแลลิฟต์ให้ปลอดภัย ลดความเสี่ยงจากลิฟต์ขัดข้อง
ไม่ว่าจะเป็นลิฟต์บ้าน ลิฟต์โดยสารในสำนักงาน ลิฟต์โรงแรม หรือลิฟต์ในอาคารพาณิชย์ การบำรุงรักษาอย่างเหมาะสมเป็นส่วนสำคัญของความปลอดภัยในระยะยาว
แนวทางที่ควรให้ความสำคัญ ได้แก่
ตรวจสอบและบำรุงรักษาลิฟต์ตามกำหนด โดยช่างหรือผู้ให้บริการที่มีคุณสมบัติเหมาะสม
ตรวจสอบสลิงลิฟต์หรือสายพานลิฟต์ตามข้อกำหนดของผู้ผลิต เพื่อประเมินสภาพการใช้งานและความจำเป็นในการเปลี่ยน
ตรวจสอบระบบเบรกและอุปกรณ์นิรภัย ตามขั้นตอนและระยะเวลาที่กำหนดสำหรับลิฟต์รุ่นนั้น
ไม่นำลิฟต์ที่มีอาการผิดปกติมาใช้งานต่อ หากพบเสียงผิดปกติ การเคลื่อนที่กระตุก หรือประตูทำงานไม่ปกติ ควรแจ้งผู้ดูแลและติดต่อช่างลิฟต์
เลือกบริษัทจำหน่ายและติดตั้งลิฟต์ที่มีบริการหลังการขาย รวมถึงการตรวจเช็ก ซ่อมบำรุง และการจัดหาอะไหล่ที่เหมาะสม
การบำรุงรักษาไม่ได้หมายความว่าจะทำให้ลิฟต์ปราศจากความเสี่ยงทั้งหมด แต่ช่วยให้สามารถตรวจพบความผิดปกติและดูแลระบบตามข้อกำหนดได้อย่างเหมาะสม
เลือกซื้อลิฟต์บ้านหรือลิฟต์โดยสารอย่างไรให้มั่นใจในความปลอดภัย?
สำหรับผู้ที่กำลังค้นหาลิฟต์บ้านราคาเท่าไหร่ บริษัทติดตั้งลิฟต์ที่ไหนดี หรือลิฟต์โดยสารสำหรับอาคารควรเลือกแบบไหน นอกจากการเปรียบเทียบราคาแล้ว ยังควรพิจารณาปัจจัยต่อไปนี้
ประเภทลิฟต์และระบบขับเคลื่อน: เลือกให้เหมาะกับลักษณะอาคาร จำนวนชั้น และการใช้งาน
ขนาดและน้ำหนักบรรทุก: พิจารณาจำนวนผู้ใช้งาน รวมถึงความต้องการรองรับรถเข็นหรือผู้สูงอายุ
พื้นที่ติดตั้ง: ตรวจสอบช่องลิฟต์ บ่อลิฟต์ ระยะเหนือศีรษะ และข้อจำกัดด้านโครงสร้างอาคาร
ระบบความปลอดภัย: ขอรายละเอียดอุปกรณ์นิรภัยและเอกสารทางเทคนิคของรุ่นที่สนใจ
การติดตั้งและบำรุงรักษา: สอบถามขอบเขตงานติดตั้ง การรับประกัน การตรวจเช็ก และบริการหลังการขาย
ค่าใช้จ่ายตลอดอายุการใช้งาน: พิจารณาทั้งราคาลิฟต์ ค่าติดตั้ง ค่าบำรุงรักษา และค่าอะไหล่ที่อาจเกิดขึ้น
บริษัทติดตั้งลิฟต์ที่เหมาะสมควรสามารถให้ข้อมูลทางเทคนิค อธิบายข้อจำกัดของพื้นที่ ประเมินความต้องการใช้งาน และเสนอรูปแบบลิฟต์ที่สอดคล้องกับโครงการได้อย่างชัดเจน
สรุป: สลิงลิฟต์ขาดไม่ได้แปลว่าลิฟต์จะตกทันที แต่ต้องเลือกและดูแลให้ถูกต้อง
ความเชื่อที่ว่า “สลิงลิฟต์หรือสายพานลิฟต์ขาดแล้วลิฟต์จะร่วงทันที” ไม่ได้อธิบายระบบความปลอดภัยของลิฟต์สมัยใหม่ได้ครบถ้วน เพราะลิฟต์แต่ละประเภทอาจมีอุปกรณ์และกลไกช่วยลดความเสี่ยงแตกต่างกัน
Safety Gear และ Overspeed Governor เป็นตัวอย่างของอุปกรณ์นิรภัยที่ใช้ในลิฟต์บางประเภท โดยทำงานตามเงื่อนไขและข้อกำหนดของระบบ การเลือกซื้อลิฟต์ที่เหมาะสม การติดตั้งโดยผู้มีความเชี่ยวชาญ และการบำรุงรักษาตามกำหนด จึงเป็นปัจจัยสำคัญที่ไม่ควรมองข้าม



Comments